ΠΛΗΜΜΥΡΕΣ: ΚΩΔΩΝ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΑΤΤΙΚΗ

του
Σ. Γιακουμάκη
Λέκτορα του Τμήματος Αγρονόμων και Τοπογράφων Μηχανικών του Ε.Μ.Π.*


Το άρθρο αυτό αναφέρεται σε αποτελέσματα έρευνας που παρουσιάστηκαν σε επιστημονικό συνέδριο που έλαβε χώρα στο Βόλο, τον Σεπτέμβριο του τρέχοντος έτους. Η έρευνα στηρίχτηκε στη διπλωματική εργασία των φοιτητών Σ. Ροσμαράκη και Μ. Φόνσου του Τμήματος Αγρονόμων & Τοπογράφων Μηχανικών του Ε.Μ.Π., που επέβλεψε ο υπογράφων.

Το ζητούμενο ήταν αν υπάρχοντα υδραυλικά έργα (γέφυρες και οχετοί κατά κύριο λόγο), στη λεωφ. Μαραθώνος και σε άλλους βασικούς οδικούς άξονες της ανατολικής Αττικής, επαρκούν για την ασφαλή διοχέτευση του όγκου των υδάτων μιάς πλημμύρας, μετά την αποτέφρωση του μεγαλύτερου μέρους των δασών του Πεντελικού όρους.

Είναι άξιο επισήμανσης ότι η καταστροφή της βλάστησης συντελεί τα μέγιστα στην αύξηση και διευκόλυνση της ροής των πλημμυρικών υδάτων. Κι αυτό για δύο βασικούς λόγους:
Α. Επέρχεται σημαντική μείωση της κατακράτησης του νερού της βροχής από τα φυλλώματα των δέντρων,
Β. Επέρχεται σημαντική μείωση της διήθησης μεγάλου μέρους των όμβριων νερών στο έδαφος, επειδή η
     καμμένη γη λειτουργεί εν πολλοίς σαν αδιαπέραστο στρώμα. 

Η ανατολική Αττική έχει τρείς τουλάχιστον ανοιχτές πληγές που έχουν συντελέσει στην οικολογική υποβάθμισή της:
1. Στο πρόσφατο παρελθόν δύο μεγάλες σε έκταση πυρκαγιές, (κατά το θέρος του έτους 1995 και του
    έτους 1998), αποτέφρωσαν το μεγαλύτερο μέρος της δασικής της βλάστησης.
2. Υπάρχουν πολλές περιοχές με συνεχώς αυξητική πορεία της δόμησης και του πληθυσμού τους τα
    τελευταία χρόνια (Γέρακας, Παλλήνη, Ραφήνα, παραλία Μαραθώνα κ.α.).
3. Κατασκευάζονται τεράστιας κλίμακας έργα, όπως το νέο διεθνές αεροδρόμιο στα Σπάτα, καθώς και
    μεγάλες οδικές αρτηρίες (Αττική οδός), που αλλάζουν ριζικά τις χρήσεις γης και το ευρύτερο
    περιβάλλον της περιοχής, (από αγροτική οινοπαραγωγός σε αστική, με πυκνή δόμηση και
    πληθυσμιασή έξαρση).

Ολα τα παραπάνω ευνοούν την εκδήλωση πλημμυρικών φαινομένων, αν δεν ληφθούν εγκαίρως τα απαραίτητα μέτρα αντιπλημμυρικής προστασίας. Τόσο για τα νέα έργα που εκτελούνται, όσο και για τα υπάρχοντα.

Η έρευνά μας, όπως αναφέρθηκε προηγούμενα, ασχολήθηκε με υδραυλικά έργα του υπάρχοντος οδικού δικτύου, που έχουν κάποια χρόνια ζωής στην πλάτη τους το καθένα. Τότε που κατασκευάστηκαν, όταν υπήρχαν τα δάση και οι αστικές περιοχές ήταν αραιοκατοικημένες, πιθανόν από υδραυλικής πλευράς να επαρκούσαν. Τώρα, όπως θα δούμε παρακάτω, υπό τις νέες συνθήκες, δεν επαρκούν για την ασφαλή διοχέτευση των υδάτων μιάς πλημμύρας και χρειάζονται άμεση επανακατασκευή.

Ενδεικτικά αναφέρεται ότι σε δύο από τις μεγαλύτερες σε έκταση λεκάνες απορροής της ανατολικής Αττικής (του ρέματος Ραφήνας και του ρέματος Ραπεντώσας), η δασική βλάστηση μειώθηκε από το 40 και 60 % αντίστοιχα, πριν τις πυρκαγιές του ’95, στο 4 και 10% σήμερα. Η αναμενόμενη μέση αύξηση στην πλημμυρική δραστηριότητα των πιο πάνω ρεμάτων για το μέγιστο της παροχής τους, εκτιμήθηκε στο 25 και 45%, αντίστοιχα.

Γενικά διαπιστώθηκε από την έρευνά μας,ότι χρειάζεται άμεση επανακατασκευή των υπαρχόντων υδραυλικών έργων με νέες, σαφώς μεγαλύτερες διαστάσεις, καθώς και διευθέτηση της κοίτης των ρεμάτων στη γειτνίαση με τα έργα όπου υπάρχουν πυκνοκατοικημένες περιοχές, (βλ. σχετικό Πίνακα).
 
 

Τοποθεσία

Επιφάνεια ανάντη λεκάνης απορροής (km2)

Γέφυρα δρόμου Ραφήνας –  Λούτσας

100.8

Χάραξη νέας κοίτης 2 km ανάντη της εκβολής ρέματος Ραπεντώσας

30.7

Γέφυρα ανάντη κατά τη φορά της ροής ρέματος Ποδονίφτη στην πλατεία Δροσοπούλου – Φιλοθέη 

19.4

Γέφυρα επί της οδού Σολωμού – Χαλάνδρι (ρέμα Πολυδρόσου)

17.8

Πλακοσκεπής οχετός στην εκβολή ρέματος,  Κοράλι – Νέα Μάκρη

4.0

Πλακοσκεπής οχετός επί της οδού Ποσειδώνος - Νέα Μάκρη

3.1

Πλακοσκεπής οχετός επί της οδού Ποσειδώνος, Οικισμός Φλωρίς – Ζούμπερι

2.4

Δίδυμος κυκλικός οχετός επί της οδού Δημοκρατίας, Κατασκηνώσεις Αγίου Ανδρέα

2.3

Δίδυμος κυκλικός οχετός επί της οδού Δημοκρατίας, Κόκκινο Λιμανάκι

1.6

Πλακοσκεπής οχετός επί της λεωφ. Μαραθώνος, Γέρακας

6.3

* Εργαστήριο Εγγειοβελτιωτικών Εργων και Διαχείρισης Υδατικών Πόρων Ε.Μ.Π.
Ηρώων Πολυτεχνείου 9, 15780, Αθήνα.
E-mail: sgiakou@cetral.ntua.gr



© 2000   ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΩΝ ΥΔΑΤΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ