ΑΠΟ ΤΗΝ ΟΔΗΓΙΑ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΘΝΙΚΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΓΙΑ ΤΟ ΝΕΡΟ

Του Γιώργου Τσακίρη
Καθηγητή ΕΜΠ, Διευθυντή του Εργαστηρίου
Εγγειοβελτιωτικών Έργων και Διαχείρισης Υδατικών Πόρων

 

Με τις πρόσφατες επιστημονικές εκδηλώσεις που έγιναν στην Ελλάδα ξεκίνησε ουσιαστικά η συζήτηση γύρω από τους τρόπους που θα επιλέξει η χώρας μας για να εξειδικεύσει και να εφαρμόσει την τελευταία Οδηγία (2000 / 60) της Ευρωπαϊκής Ένωσης για το νερό.

Στην οδηγία εκφράζεται η κοινή Ευρωπαϊκή πολιτική για το νερό με στόχο την καλύτερη κατάσταση από πλευράς ποιότητας και ποσότητας των υδατικών πόρων στο μέλλον. Στην Οδηγία επίσης περιλαμβάνονται και μια σειρά αρχών που πρέπει να διέπουν τους υδατικούς πόρους και τις σχέσεις τους με το περιβάλλον και τους σχετικούς τομείς δραστηριοτήτων.

Όπως είναι φυσικό, το πώς θα φθάσουμε στον στόχο η Ε.Ε. το αφήνει σε κάθε κράτος μέλος. Καλείται λοιπόν και η χώρα μας να διαμορφώσει τα μέσα με τα οποία η πολιτική θα μεταφερθεί σε δράση. Καλείται δηλαδή να διαμορφώσει Εθνική Στρατηγική για το νερό.

Ως Εθνική Στρατηγική εννοούμε ένα σύνολο μεσοπρόθεσμων και μακροπρόθεσμων προγραμμάτων δράσης, ώστε να επιτύχουμε τον στόχο με τον καλύτερο δυνατό τρόπο.

Σύμφωνα με ένα τέτοιο ορισμό στην Στρατηγική δεν περιλαμβάνονται οι διαδικασίες διατύπωσης προτάσεων κατασκευής έργων, η ιεράρχηση των εναλλακτικών λύσεων και των προβλεπόμενων χρηματοδοτήσεων, οι οποίες ανήκουν στην επόμενη φάση της εκπόνησης του Γενικού Σχεδίου (Master Plan) το οποίο με τη σειρά του συνοδεύεται από τις επιμέρους μελέτες διαχείρισης των υδατικών διαμερισμάτων.

Η διαμόρφωση της Εθνικής Στρατηγικής κάθε χώρας μέλους της Ευρωπαϊκής Ένωσης εξαρτάται από μια σειρά παραμέτρων που αναδεικνύουν τα βασικά προβλήματα που ζητούν λύση. Οι διαφορετικές συνθήκες ακόμα και μέσα στη χώρα μπορούν να διαφοροποιήσουν την Εθνική Στρατηγική ανάλογα με τις συνθήκες κάθε τμήματος της χώρας. Για παράδειγμα η έλλειψη νερού σε πολλές περιοχές δεν μπορεί παρά να αποτελέσει βασικό άξονα της στρατηγικής μας ως χώρας.

Η Στρατηγική πρέπει επίσης να εκλαμβάνεται ως μια συνεχής επαναληπτική διαδικασία, τα αποτελέσματα της οποίας μπορούν να βελτιώνουν και να τροποποιούν τους αρχικούς στόχους.

Είναι γνωστές οι προτάσεις της επιστημονικής κοινότητας που έχουν εκφρασθεί στα συμπεράσματα πολλών συνεδρίων, για την ίδρυση Ενιαίου Φορέα για τη Διαχείριση των Υδατικών Πόρων και τη δημιουργία Εθνικού Συμβουλίου για το νερό. Πρόκειται για προτάσεις, για οργανωτικές δομές που αν τους δοθεί ουσιαστικό περιεχόμενο φέρνουν τεράστιες αλλαγές στον τομέα του νερού και τις σχέσεις του με τις αναπτυξιακές διαδικασίες και το περιβάλλον. Είναι προφανές λοιπόν ότι αυτή η προσπάθεια απαιτεί συλλογικότητα, αποφασιστικότητα και χρόνο.

Με την οριστικοποίηση της Οδηγίας (2000 / 60) και τον καθορισμό των προθεσμιών για κάθε στάδιο εφαρμογής της, έχουμε ήδη εισέλθει στη φάση διαμόρφωσης της Εθνικής Στρατηγικής. Συμβάλλοντας στη συζήτηση για τη διαδικασία διαμόρφωσής της, παραθέτω κάποια σημαντικά σημεία που κατά τη γνώμη μου πρέπει να αποτελέσουν βασικά συστατικά της νέας μεγάλης προσπάθειας :

  1. Η διαδικασία πρέπει να αρχίσει άμεσα με ευέλικτο και αποτελεσματικό τρόπο και άτυπες λειτουργίες που θα βοηθήσουν ώστε να κερδιθεί χρόνος που θα αφιερωθεί στη συστηματικότερη διερεύνηση των πολλών θεμάτων που θα ανακύπτουν.
  2. Την ευθύνη για τη διαμόρφωση της Στρατηγικής πρέπει να αναλάβει μια Επιτροπή Ανωτάτου Επιπέδου διυπουργικού χαρακτήρα με κύρος και δυνατότητες ώστε να είναι αποτελεσματική. Η Επιτροπή αυτή αποτελεί ουσιαστικά την αρχική άτυπη έκφραση του ενιαίου φορέα την ίδρυση του οποίου θα προετοιμάσει.
  3. Την Στρατηγική επεξεργάζεται ομάδα «ειδικών» που συνεργάζεται στενά με την προηγούμενη Επιτροπή. Ενδεχόμενα το Εθνικό συμβούλιο που θα θεσμοθετηθεί να έχει τις ρίζες του στην αρχική ομάδα των «ειδικών».
  4. Βασικός ρόλος της Στρατηγικής είναι η διατύπωση των κανονιστικών διατάξεων (νόμων, ΚΥΑ κλπ), η στελέχωση του Φορέα, και η απόκτηση της απαραίτητης υποδομής.
  5. Η ομάδα των «ειδικών» αποδίδει στην Επιτροπή που έχει τη συνολική ευθύνη.
  6. Κατά τη διαδικασία διαμόρφωσης της Εθνικής Στρατηγικής εξασφαλίζεται η διαφάνεια των ενεργειών και η συμμετοχή όλων των ενδιαφερόμενων σε επίπεδα ανάλογα με τη σπουδαιότητα και τη συγγένεια κάθε φορέα. Επίσης σημαντικό ρόλο διαδραματίζει στη διαμόρφωση της Στρατηγικής, η συμμετοχή Επιμελητηρίων, Σωματείων Ιδιωτικών Φορέων και μη κυβερνητικών οργανώσεων (NGO).

Τέλος, πρέπει να σημειωθεί ότι για να έχει θετική έκβαση η νέα προσπάθεια (και όχι μόνο για να ικανοποιήσουμε τις απαιτήσεις της Οδηγίας) πρέπει όλες οι επιλογές να είναι αυστηρά αξιοκρατικές. Πρέπει επίσης να δηλωθεί με τον πιο κατηγορηματικό τρόπο η πολιτική βούληση για στήριξη και εφαρμογή αυτών που θα προκύπτουν ως αναγκαίες λύσεις, χωρίς παρεμβάσεις και σκοπιμότητες που μπορούν να ακυρώσουν τη συνολική προσπάθεια.

Δεν πρέπει να ξεχνιέται το γεγονός ότι πέρα από τις διάφορες αιτίες που προκάλεσαν την μη αποτελεσματική εφαρμογή του προηγούμενου νόμου 1739 / 87, η κύρια αιτία ήταν η έλλειψη πολιτικής βούλησης για την εφαρμογή του.

Εργαστήριο Εγγειοβελτιωτικών Εργων και Διαχείρισης Υδατικών Πόρων Ε.Μ.Π.
Ηρώων Πολυτεχνείου 9, 15780, Αθήνα.
E-mail: gtsakir@cetral.ntua.gr



© 2000   ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΩΝ ΥΔΑΤΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ